Wakulima na wafanyabiashara wa mboga mboga wakiangalia mazao hayo ya biashara ambayo mafunzo walipata kupitia kampuni za kitanzania kwa kushirikiana na ubalozi na makampuni kutoka Uholanzi na kushiriki kwenye maonesho ya NaneNane yanayoendelea
Baadhi ya wakulima wakiangalia mazao ya mboga mboga baada ya kupata mafunzo na utaalamu wa kisasa kutoka kwenye kampuni za kiholanzi ambazo zipo hapa nchini
Ladislaus Mkufya ni Afisa Mauzo wa East West Seed akitoa ufafanuzi wa kilimo cha mboga mboga kwenye maonesho ya nanenane yanayoendelea Njiro , Arusha
East West Seeds, Tabora
East West Seeds, Lindi
Na Mwandishi Wetu
Wakulima na wadau wa biashara ya kilimo nchini Tanzania wamepongeza ushirikiano unaozidi kuimarika unaowasaidia wazalishaji wa viazi na mazao ya bustani kuongeza uzalishaji kupitia matumizi ya mbegu bora na maarifa ya kisasa ya kilimo.
Kupitia ushirikiano unaounganisha taasisi za utafiti, upatikanaji wa mbegu na mafunzo kwa wakulima, wazalishaji wanasema mabadiliko haya yameleta mafanikio makubwa mashambani, ikiwa ni pamoja na kuongezeka kwa mavuno na kuboreshwa kwa ubora wa mazao.
Akizungumza katika mahojiano ya hivi karibuni kuhusu kilimo cha viazi, Meneja wa Taasisi ya kuendeleza Shoroba za kilimo Tanzania (AGCOT), Abdallah Msambachi, alisema wakulima wamekuwa wakikabiliwa na changamoto za muda mrefu, zikiwemo upatikanaji mdogo wa mbegu zilizothibitishwa, ukosefu wa maarifa ya kitaalamu, udhaifu wa vikundi vya wakulima na kutokuwa na uhakika wa masoko.
Alieleza kuwa ushirikiano kati ya wadau wa mnyororo wa thamani umeweza kushughulikia changamoto hizo kwa njia jumuishi kwa kuzingatia upatikanaji wa mbegu bora pamoja na kuwajengea wakulima uwezo wa kuzitumia kwa ufanisi.
Msambachi alitaja mchango wa kampuni ya HZPC, kampuni mashuhuri ya Uholanzi inayofanya kazi Tanzania, katika kuongeza upatikanaji wa mbegu bora zilizothibitishwa za viazi pamoja na kuwapa wakulima mafunzo kuhusu usimamizi wa mbegu, utunzaji wa mazao, udhibiti wa magonjwa na mbinu za kuongeza uzalishaji.
Wakulima wanasema mchanganyiko huu umewawezesha kuzalisha kwa kiwango kikubwa zaidi na kuboresha ubora wa mazao yanayofika sokoni.
Shirika la Agriterra, ambalo ni asasi isiyo ya kiserikali kutoka Uholanzi, pia limepongezwa kwa kuimarisha vikundi vya wakulima kupitia mafunzo ya uongozi, usimamizi wa fedha, ushiriki, upangaji wa biashara na masoko ya pamoja. Kupitia vikundi imara, wakulima sasa wana uwezo mkubwa wa kujadiliana na wanunuzi na kudumisha mahusiano ya kibiashara.
Kwa upande wa masoko, ushirikiano na kampuni kama Mapinga Premium Foods umeleta fursa zilizoimarishwa na zenye uhakika zaidi.
Wakulima wanasema hali hiyo imewaongezea ujasiri wa kuwekeza katika mbegu bora na mbinu bora za kilimo kwa kuwa sasa wanaona njia iliyo wazi ya kuuza mazao yao.
Wadau pia walikumbushia uzoefu wa wakulima wa Kijiji cha Lukinga, Wilaya ya Gairo, mwezi Agosti 2025, ambapo walieleza kuwa licha ya kuwa na ardhi yenye rutuba na uwezo mkubwa wa kuzalisha viazi, walikuwa wakikabiliwa na changamoto za ukosefu wa maarifa ya kitaalamu, uhaba wa mbegu bora zilizothibitishwa, udhaifu wa vikundi vya wakulima na masoko yasiyo na uhakika.
Walisema mabadiliko makubwa yameletwa na msaada unaounganisha mafunzo, mbegu bora na mahitaji halisi ya soko.
Kadiri Tanzania inavyoadhimisha Wiki ya Maonesho ya Kilimo ya Nane Nane, simulizi za wakulima na wadau zinaendelea kuonesha mchango wa ubunifu katika mifumo ya mbegu kwa ukuaji endelevu, hasa katika uzalishaji wa mazao ya bustani na viazi, ambapo mbegu bora na utaalamu wa kilimo vinageuza uwezo wa uzalishaji kuwa matokeo yanayoonekana.
Sekta ya mazao ya bustani
Kwa upande wa mazao ya bustani, Mkuu wa Biashara wa Kanda ya Afrika wa East-West Seed Tanzania, Robert Kimonge, alisema upatikanaji wa mbegu bora kwa bei nafuu umeboresha maisha ya mamilioni ya wakulima nchini kupitia ongezeko la uzalishaji na kipato cha kaya.
“Teknolojia, ubunifu na usambazaji wa maarifa kwa washirika wa ndani vinachangia ukuaji wa sekta ya mazao ya bustani nchini Tanzania na vinafungua njia ya majadiliano kuhusu mapitio ya sera za mbegu pamoja na wadau muhimu ili kujenga mazingira bora ya biashara ya mbegu nchini,” alisema.
Kimonge aliongeza kuwa programu ya pamoja ya mafunzo kwa wanafunzi wa Horti Tengeru na Arusha Technical College imewapa maarifa na ujuzi wa vitendo katika uzalishaji wa mazao ya bustani na kuwawezesha kutumia fursa za ajira katika soko la ndani.
Alisema kampuni za Kiholanzi zilizoshiriki katika programu hiyo zimefanikiwa kuajiri wahitimu wenye sifa kupitia mpango uliofadhiliwa na Netherlands Enterprise Agency (RVO), ukiratibiwa na Chuo Kikuu cha Hanze na kutekelezwa na kampuni za Kiholanzi zinazofanya kazi Tanzania.
Meneja Mkuu wa East-West Seed Tanzania, Patrick Machemba, alisema ushirikiano na mtandao kati ya kampuni za Kiholanzi nchini umeimarika kupitia programu hiyo ya mafunzo.
“Taasisi za mafunzo zilipata msaada kutoka kwa wataalamu wa kampuni za Kiholanzi waliowasaidia wanafunzi na wakufunzi katika maeneo mbalimbali ya uzalishaji wa mazao ya bustani, jambo lililoimarisha uhusiano kati ya Serikali ya Tanzania na kampuni hizo,” alisema.
Alisisitiza kuwa ushirikiano kati ya Ubalozi wa Uholanzi na kampuni za Kiholanzi nchini umewasaidia wadau kutambua sera zinazokwamisha maendeleo ya sekta ya bustani, huku ubalozi ukiwezesha majadiliano hayo na Serikali ya Tanzania kuchukua hatua stahiki.
Meneja wa Uhamishaji Maarifa wa East-West Seed Tanzania, Epaphras Milambwe, alisema wamekuwa wakitekeleza hatua mbalimbali za kukabiliana na changamoto zinazopunguza uzalishaji wa wakulima.
Hatua hizo ni pamoja na kuzalisha mbegu zinazostahimili changamoto za kibiolojia na kimazingira.
Alitoa mfano kuwa kampuni hiyo imezalisha aina za mbegu zinazostahimili ugonjwa wa bacterial wilt, ambao umekuwa changamoto kubwa kwa wakulima.
Kwa wakulima wa nyanya na pilipili hoho, kampuni imezalisha aina zinazostahimili ugonjwa wa fusarium wilt, magonjwa ya virusi, joto la chini na la juu pamoja na wadudu waharibifu.
Aidha, imezalisha aina zenye uwezo wa kudumu kwa muda mrefu sokoni na zinazokubalika zaidi na walaji.
Milambwe alisema juhudi hizo zinawanufaisha mamilioni ya wakulima wa mboga nchini.
Kwa mfano, East-West Seed Tanzania imechangia kuboresha maisha ya wakulima wa mboga kwa kuwapatia mbegu bora na kuwafundisha kanuni bora za kilimo, huku zaidi ya wakulima milioni mbili wakihudumiwa na kampuni hiyo.
Kadiri Tanzania inavyoadhimisha Wiki ya Nane Nane, Idara ya Kilimo ya Ubalozi wa Uholanzi inaangazia ushuhuda wa mafanikio ya ushirikiano kuhusu mchango wa shughuli za biashara ya kilimo za Uholanzi nchini Tanzania, kwa kuzingatia hasa mifumo ya mbegu kwa uzalishaji endelevu wa ndani, hususan mbegu za mazao ya bustani na viazi.
Kwa zaidi ya miaka 40, Tanzania na Uholanzi zimekuwa zikishirikiana katika sekta ya kilimo.
Ushirikiano huo umewezesha zaidi ya kampuni na mashirika 100 kushiriki katika kubadilishana maarifa, ubunifu, utafiti, teknolojia na upatikanaji wa masoko, huku Uholanzi ukiwa lango muhimu la kufikia soko la Ulaya.
Baadhi ya kampuni hizo pia zimeshiriki katika Maonesho ya Nane Nane yanayofanyika katika maeneo mbalimbali nchini.
HZPC, kampuni kubwa ya kimataifa ya Uholanzi inayojihusisha na uboreshaji wa mbegu za viazi, ina shughuli nyingi nchini Tanzania.
Kupitia ushirikiano kati ya sekta ya umma na binafsi, kampuni hiyo inaleta aina za viazi zenye mavuno mengi na zinazostahimili magonjwa.
Juhudi hizo zinawawezesha wakulima kuongeza uzalishaji na kuimarisha uwezo wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.
Social Plugin