TANZANIA YAVUNJA MIFUMO YA KIKOLONI YA KIUCHUMI KWA UWEKEZAJI WA NDANI NA UTEKELEZAJI WA KIBINGWA

Na Derek K. Murusuri

Tanzania imeendelea kuonyesha mfano wa kuigwa barani Afrika katika kujiondoa kwenye minyororo ya utegemezi wa misaada ya kigeni kupitia ujenzi wa miundombinu mikubwa na uimarishaji wa taasisi shirikishi za kiuchumi. 

Katika kitabu chao mashuhuri cha Why Nations Fail, wachumi Daron Acemoglu na James A. Robinson walithibitisha kuwa mafanikio ya taifa hayatokani na bahati ya kijiografia wala hisani, bali hutokana na taasisi imara. Dhana hiyo ilijidhihirisha hivi karibuni jijini Dar es Salaam wakati Rais Dk. Samia Suluhu Hassan alipomkaribisha Rais wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni, ambapo viongozi hao walikubaliana kubadilisha mji wa Tanga kuwa kitovu kikuu cha nishati barani Afrika. 

Sambamba na hilo, mchumi Dambisa Moyo amewahi kusisitiza kuwa maendeleo ya kudumu hayajengwi juu ya msingi wa utegemezi wa nje, na ndiyo maana Tanzania imepunguza utegemezi wa bajeti ya nje hadi kufikia asilimia 0.9 kwa mwaka huu wa 2026, ikithibitisha kuwa uhuru wa kweli unajengwa kwa uwezo wa ndani.

Akizungumzia mkakati huo wa kujitegemea, Rais Samia ameweka wazi kuwa serikali imeelekeza nguvu zake kwenye utekelezaji wa miradi inayogusa maisha ya wananchi moja kwa moja kama vile barabara, mifumo ya nishati, bandari, na reli. 

Mtazamo huu wa kitaasisi uliimarishwa zaidi hivi karibuni pale Waziri wa Nchi Ofisi ya Rais anayeshughulikia Mipango na Uwekezaji, Profesa Kitila Mkumbo, alipozindua nyenzo nne za utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 (DIRA 2050), akisisitiza kuwa nchi imejipanga kuwa kitovu kikuu cha uwekezaji kwa kuoanisha sheria zinazotabirika na ujenzi mkubwa wa miundombinu. 

Hatua hii inaenda sambamba na nadharia ya uharibifu wenye kujenga kupitia ujenzi wa mtandao wa Reli ya Kisasa ya Umeme (SGR) yenye urefu wa kilomita 2,560, inayopunguza gharama za usafirishaji kwa zaidi ya asilimia 40, huku ikiunganisha nchi za Burundi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na bandari za kimataifa kupitia njia ya Uvinza na Musongati, sambamba na uanzishwaji wa Bandari Kavu ya Kwala itakayozalisha ajira zaidi ya laki mbili.

Ushirikiano huo wa kimkakati unaonekana pia katika mradi mkubwa wa Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki (EACOP) wenye thamani ya dola za Marekani bilioni 4 na urefu wa kilomita 1,443 kutoka Hoima nchini Uganda hadi Tanga, mradi unaoimarisha uhuru wa nishati wa kikanda bila kutegemea washirika wa nje. Kupitia maamuzi haya ya ujasiri na ujenzi wa uchumi unaotegemea rasilimali za ndani, Tanzania inathibitisha ukweli kwamba umaskini si hali ya kudumu na kwamba mataifa hufanikiwa pale yanapochagua kujenga uwezo wa kufadhili na kumiliki hatima yao wenyewe, jambo linaloiweka nchi hiyo kama kinara wa ukombozi wa kiuchumi wa Afrika katika karne ya 21.