MABADILIKO YA SHERIA: CHANZO CHA UWAJIBIKAJI NA USIMAMIZI THABITI WA FEDHA ZA UMMA

KATIKA kuelekea kufikia malengo ya Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050, hitaji la kuwa na mfumo wa kisheria unaosisitiza uwajibikaji limezidi kupata msukumo wa kipekee. Wadau wa utungaji sheria na wasimamizi wa miradi ya maendeleo wamebainisha kuwa sheria haipaswi kuwa kikwazo cha maendeleo, bali iwe chombo kinacholazimisha usimamizi madhubuti wa rasilimali za umma kuanzia ngazi ya jimbo hadi taifa.

Hoja ya msingi iliyoibuliwa katika tathmini ya utendaji kazi wa mabaraza ya madiwani na halmashauri, ni uhitaji wa kupitia upya Sheria na Sera ya Serikali za Mitaa. 

Inabainishwa kuwa, ili kuimarisha ufuatiliaji wa miradi, ushiriki wa wawakilishi wa wananchi (Wabunge) ndani ya mabaraza hayo haupaswi kuwa jambo la hiyari au la maombi. Badala yake, sheria inapaswa kuelekeza ushiriki huo kuwa wa lazima ili kuongeza nguvu ya udhibiti na kuhakikisha fedha zinazopelekwa kwenye miradi zinatumika kwa thamani iliyokusudiwa.

Mabadiliko haya ya kisheria yanatajwa kuwa suluhu ya kudumu dhidi ya hoja za mara kwa mara za Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG). Kupitia mapendekezo ya marekebisho ya Sheria ya Fedha za Mfuko wa Jimbo na Sheria ya Mfuko wa Jimbo ya mwaka 2009, lengo ni kuziba mianya ya ubadhirifu na kuimarisha mifumo ya kutoa taarifa za utekelezaji wa miradi kwa kipindi cha mwaka 2024/2025 na kuendelea. Huu ni mkakati wa makusudi wa kuhakikisha kuwa kila senti ya mlipa kodi inalindwa kisheria.

Sambamba na hayo, sekta ya sheria nchini inatambuliwa kama muhimili wa utawala bora na maendeleo jumuishi. Naibu Waziri wa Katiba na Sheria amesisitiza kuwa mfumo wa sheria ulio thabiti ndio unaojenga imani kwa wananchi na wawekezaji. Bila misingi imara ya kisheria inayolazimisha uwajibikaji na kulinda haki, ni vigumu kufikia uchumi imara. Hivyo, sheria inatakiwa kufanyiwa marekebisho pale inapobainika kulegalega ili iweze kuendana na kasi ya mahitaji ya maendeleo ya jamii.

Usimamizi wa miradi ya maendeleo unahitaji watu wenye uwezo wa kuhoji na kurekebisha makosa ya kiufundi na kifedha kabla uharibifu haujatokea. Kwa kuifanyia marekebisho sheria ili kuwapa nafasi rasmi wasimamizi hawa ndani ya halmashauri, Serikali inatengeneza mfumo wa udhibiti (Checks and Balances). Hii itasaidia kuhakikisha kuwa miradi haikwami kwa sababu ya urasimu au ukosefu wa usimamizi wa karibu, bali inasonga mbele kwa mujibu wa taratibu zilizowekwa.

Hitimisho la tathmini hizi za kisheria linaashiria kuanza kwa enzi mpya ya utendaji kazi inayozingatia matokeo. Wananchi wanategemea kuona sheria zilizofanyiwa marekebisho zikileta tija katika upatikanaji wa huduma za kijamii, ulinzi wa mikataba ya uwekezaji, na zaidi ya yote, uwazi katika matumizi ya mali za umma.